疏水效應,第四次
Hiệu ứng kỵ nước, lần thứ 4
第 2 週
水:油被擠出去。
Tuần 2: nước đẩy dầu
第 4 週
蛋白質:疏水核心。
Tuần 4: lõi kỵ nước
這週
細胞膜。
Tuần này: màng
🔗 今天會用到的舊知識
疏水效應把水油分開(第 2 週)。
醣蛋白與肝醣構造(第 8 週)。
Kiến thức cũ dùng hôm nay
先看詞
Từ vựng · 不用背,看過就好
| 中文 | Tiếng Việt | English | 中文 | Tiếng Việt | English |
|---|---|---|---|---|---|
| 脂肪酸 | Acid béo | Fatty acid | 兩親性 | Lưỡng cực | Amphipathic |
| 飽和 | (béo) no | Saturated | 被動運輸 | VC thụ động | Passive |
| 不飽和 | (béo) không no | Unsaturated | 主動運輸 | VC chủ động | Active |
| 磷脂 | Phospholipid | Phospholipid | 鈉鉀幫浦 | Bơm Na+/K+ | Na/K pump |
| 脂雙層 | Lớp lipid kép | Lipid bilayer | 膽固醇 | Cholesterol | Cholesterol |
飽和 = no,不飽和 = không no。加不加「không」而已。
飽和與不飽和
No và không no
飽和:直的:排得緊,難融。固體(豬油)。 | 不飽和:彎的:排不緊,好融。液體(油)。
那個彎,決定一切
Cái gấp khúc quyết định
橄欖油是液體,豬油是固體。差別就在那個彎。
磷脂:一頭愛水,一頭怕水
Phospholipid
親水的頭
碰水。
Đầu ưa nước
疏水的尾
躲水。兩條。
Đuôi kỵ nước (2 đuôi)
脂雙層與細胞膜
Lớp lipid kép
黃色 = 膽固醇 Cholesterol | 藍色 = 通道蛋白 Kênh | 紫色 = 醣蛋白 Glycoprotein
疏水尾一定朝內。又是疏水效應。 Đuôi kỵ nước quay vào trong.
流體鑲嵌模型
Mô hình khảm lỏng
膜是流動的
磷脂會移動,不是死的。
Màng linh động
蛋白質像船
浮在膜上,可以移動。
Protein như thuyền nổi
東西怎麼過膜?
Qua màng thế nào?
被動運輸:順梯度。不耗能。溜滑梯。 | 主動運輸:逆梯度。要 ATP。爬樓梯。
主動運輸:逆著走 + ATP
Chủ động: ngược + ATP
| 被動 Thụ động | 主動 Chủ động | |
|---|---|---|
| 方向 | 順梯度(高→低) | 逆梯度(低→高) |
| 耗能 | 不用 | 要 ATP |
| 例子 | 氧氣、水 | 鈉鉀幫浦 |
看到「逆梯度」或「ATP」→ 就是主動運輸。
鈉鉀幫浦
Bơm Na+/K+
耗大量 ATP
你的腦很多能量花在這。
Não dùng nhiều ATP cho việc này
為什麼重要
神經傳訊靠這個梯度。
Truyền tín hiệu thần kinh
第 15 週:氧化磷酸化。也靠「膜兩邊的梯度」發電。同一個原理。
練習:對或錯
Bài tập: Đúng hay sai
O / X
主動運輸需要 ATP。
O / X
不飽和脂肪酸在室溫是固體。
O / X
磷脂的疏水尾朝向膜的外側。
O / X
鈉鉀幫浦是被動運輸。
想一想:膜要用「兩親性」分子。為什麼不用全親水或全疏水?
手寫動畫：脂質與生物膜
Bài giảng viết tay
先選一章；遇到題目想好後，再按「繼續」。