不只葡萄糖能燒
Không chỉ glucose
今天看脂肪和蛋白質。怎麼進發電線。
🔗 今天會用到的舊知識
脂肪酸有長碳鏈結構(第 10 週)。
乙醯CoA進入檸檬酸循環(第 14 週)。
Kiến thức cũ dùng hôm nay
先看詞
Từ vựng · 不用背,看過就好
| 中文 | Tiếng Việt | English | 中文 | Tiếng Việt | English |
|---|---|---|---|---|---|
| β-氧化 | β-Oxy hóa | Beta oxidation | 氨 | Ammonia | Ammonia |
| 肉鹼穿梭 | Thoi carnitine | Carnitine shuttle | 尿素 | Urea | Urea |
| 酮體 | Thể ceton | Ketone body | 尿素循環 | Chu trình urê | Urea cycle |
| 轉胺作用 | Sự chuyển amin | Transamination | 麩胺酸 | Glutamate | Glutamate |
| 去胺作用 | Sự khử amin | Deamination | 生酮胺基酸 | AA sinh ceton | Ketogenic |
β-氧化:把脂肪酸切碎
β-oxy hóa
每圈:切 2 個碳,做出 1 乙醯CoA + 1 FADH₂ + 1 NADH。
C16 要 7 圈,不是 8 圈
7 vòng, không phải 8
這個 off-by-one 幾乎人人會錯。脂肪比同重量的糖產能多。
酮體:飢餓的備用燃料
Thể ceton
酮體是酸
太多 → 血液 pH 下降 → 酮酸中毒。這是第 2 週埋的伏筆(糖尿病)。
Thể ceton là acid → nhiễm toan ceton
蛋白質當燃料:先處理氮
Xử lý nitơ trước
轉胺作用
把胺基搬走。
碳架去燒。
Chuyển amin
去胺作用
拿掉胺基。
放出氨(NH₃)。
Khử amin → NH₃
尿素循環:把氨變安全
Chu trình urê
前兩步在粒線體。其餘在細胞質。氨 → 尿素 → 尿排出。
2 bước đầu ở ty thể, còn lại ở tế bào chất.
Ammonia → urea → thải qua nước tiểu.
大整合:三種燃料一條線
3 nhiên liệu, 1 đường
| 燃料 | 怎麼進來 |
|---|---|
| 葡萄糖 | → 丙酮酸 → 乙醯CoA |
| 脂肪酸 | → β-氧化 → 乙醯CoA |
| 胺基酸 | → 去掉氮 → 乙醯CoA / 中間物 |
| 全部匯集 | 乙醯CoA → 循環 → 電子鏈 → ATP |
代謝的全貌
Toàn cảnh chuyển hóa
走同一條發電線。下週講身體怎麼決定燒哪個。 Cùng một đường dây. Tuần sau: cơ thể chọn đốt cái nào.
練習:計算
Bài tập: Tính
____ 圈
____ 個
C16 脂肪酸做 β-氧化:
Acid béo C16 làm β-oxy hóa:
要幾圈?
Cần mấy vòng?
幾個乙醯CoA?
Mấy Acetyl-CoA?
練習:對或錯
Bài tập: Đúng hay sai
O / X
C16 脂肪酸做 β-氧化要 8 圈。
Acid béo C16 làm β-oxy hóa cần 8 vòng.
O / X
氨對身體有毒。
Ammonia độc với cơ thể.
O / X
尿素循環把氨變成尿素。
Chu trình ure biến ammonia thành urea.
O / X
脂肪酸和葡萄糖。都會變成乙醯CoA。
Acid béo và glucose đều thành Acetyl-CoA.
想一想:脂肪儲存能量。為何不全用肝醣?
手寫動畫：脂肪酸與胺基酸代謝
Bài giảng viết tay
先選一章；遇到題目想好後，再按「繼續」。